Yüksək sürətdə asteroidlə toqquşması planlaşdırılan DART aparatı uğurla kosmosa göndərilib (VİDEO)

Yüksək sürətdə asteroidlə toqquşması planlaşdırılan DART aparatı uğurla kosmosa göndərilib (VİDEO)

Süni zəka və Elm
24.11.2021 PAYLAŞIM

    Bugün səhər saatlarında ABŞ-ın Kaliforniyadakı Vandenberq adlı Kosmik Qüvvələr bazasından SpaceX-in Falcon 9 raketi vasitəsilə kosmosa NASA-nın DART adlı (Double Asteroid Redirection Test) missiyasının aparatı göndərilib. Kosmosa göndərilmiş aparat təqribi olaraq 1 ildən sonra Didim Dimorf adlı iki asteroiddən ibarət sistemə çatacaq və saatda 24 km sürətlə Dimorfla tpqquşacaq. Nəticədə Dimorf adlı asteroidin trayektoriyası dəyişməlidir. Missiyanın əsas məqsədi bu üsul ilə Yer kürəsini asteroidlərdən qorumağın mümkün olub-olmadığını yoxlamaqdır. DART missiyası çərçivəsində alimlər çoxlu sayda faydalı məlumatı əldə etməyi planlaşdırırlar. Həmin məlumatlar əsasında alimlər insanlıq tərəfindən yaradılmış obyektin real şərtlər altında asteroidə kinetik zərbəsinin nə dərəcədə effektiv olduğunu öyrənmək istəyirlər. Əldə olunacaq məlumatlar həmçinin gələcəkdə Yer kürəsinin potensial təhlükəli kosmik obyektlərdən qorunması üçün nəzərdə tutulmuş sistemlərin yaradılmasında da istifadə olunacaq.

Didim və Dimorfdan ibarət sistemə zərbənin endirilməsi qərarı heç də təsadüfi seçilməyib. Belə ki, Yer kürəsindən start götürən obyektlər üçün məhz sözügedən sistem daha əlçatandır.

    Yer kürəsi üçün Didim heç bir təhlükə mənbəyi daşımır. Yer kürəsinə ən yaxın məsafəyə (5.9 milyon km) o hələ 2123-cü ildə yaxınlaşacaq. Didim asteroidinin diametri 800 metr, Dimorfun diametri isə 150 metr təşkil edir. NASA-nın DART adlı aparatı təqribi olaraq soyuducu ölçüsündədir və asteroid ilə toqquşma anında onun kütləsi 550 kq təşkil edəcək. Toqquşmaları planlaşdırılan obyektlərin kütlələri arasındakı fərqi qeyd etməyə ehtiyac yoxdur. Məhz buna görə DART aparatının Dimorf ilə toqquşması nəticəsində asteroidin trayektoriyasının 1% dəyişilməsinə ümid edilir. Kompüter modelləşdirilməsinə əsasən bunun baş verəcəyi halda asteroidin həmçinin sürətində də 1%-lik dəyişiklik olacaq. Hal hazırda Dimorf Didim ətrafında tam dövrü 11 saat 55 dəqiqə ərzində reallaşdırır. Hesablamalara əsasən isə toqquşmadan sonra bu zaman göstəricisinə 73 saniyə əlavə ediləcək. Toqquşmanın müşahidə edilməsində həmçinin İtaliyanın LICIACube adlı (Light Italian Cubesat for Imaging Asteroids) kubsatı (kosmosun tədqiqatı üçün nəzərdə tutulmuş kiçik ölçülü və kub formasında olan süni peyk) da yardımçı olacaq.


    Məhz sözügedən kubsat daxilində DART aparatı yerləşir və o, toqquşmaya 10 gün qalmış açıq kosmosa buraxılacaq. Kubsat öz növbəsində ətrafında baş verəcək hər şeyi çəkəcək və aparatın asteroidlə toqquşma faktını təyin etməyə çalışacaq. Bütün proses kosmik sürətdə və kosmik məkanda aydın olmayan istiqamətləndirmə üzrə baş verəcəyi üçün nəticənin necə olacağı məlum deyil. Kubsat asteroidin yanından keçərək həmişəlik kosmik məkanda itəcək. Asteroid trayektoriyasında dəyişikliyin olub-olmadığını bir neçə ildən sonra Hera adlı missiya çərçivəsində yaxından müşahidə etmək mümkün olacaq. Avropa Kosmik Agentliyi tərəfindən hazırlanan Hera adlı missiya çərçivəsində Didim və Dimorfdan ibarət sistemə iki ədəd kubsat göndəriləcək. Həmin kubsatlar sözügedən sistemdə DART-ın Dimorfa olacaq zərbə təsirinin izlərini axtaracaqlar. Nəticədə bir neçə ildən sonra biz, NASA-nın bu təcrübəsinin uğurlu olub-olmadığını öyrənə biləcəyik. 

Qeyd: Şərhlərdə nalayiq ifadələr işlətmək, reklam xarakterli mətn paylaşmaq qadağandır.

Şərh yoxdur

Şərh yazmaq üçün daxil olun


DAHA ÇOX


Alimlər: 'Yaxın gələcəkdə Yer kürəsində kommunikasiya böhranı yaşana bilər'..

Kaliforniya Universitetinin mütəxəssislərinin fikirlərinə əsasən irimiqyaslı Günəş fırtınası (Geomaq..


Alimlər orqanizmdə xərçəng xəstəliyinin yayılmasına şərait yaradan geni deaktiv ..

Xərçəng xəstəliyinin orqanizmdə yayılması prosesini müşahidə edən zaman Prinston Universitetinin ali..


Kvant səviyyəsində zaman eyni anda həm keçmişə həm də gələcəyə doğru axa bilər..

Alimlər güman ediblər ki, superpozisiya vəziyyətində (hansısa obyektin eyni zamanda iki vəziyyətdə m..


Alimlər Mars üçün süni maqnit sahəsinin yaradılmasını təklif ediblər

ABŞ-ın Milli Radio Astronomiya Rəsədxanasından olan alimlər Marsın peyki olan Fobosdan istifadə edər..


ABŞ Ayda atom elektrostansiyasını istifadəyə verməyi planlaşdırır

NASA agentliyi ABŞ-ın Energetika Nazirliyinin Aydaho Milli Laboratoriyası ilə birlikdə Ayda atom ele..


Tarixdə ikinci dəfə pasient heç bir dərman qəbul etmədən İİV-dən (HIV) tamamilə ..

İndiyənə kimi İİV-dən əziyyət çəkmiş yalnız 2 şəxs sümük iliyinin transplantasiyası sayəsində İİV-də..

×