Son Dəqiqə: Alimlər dünya tarixində ilk dəfə qara dəliyin fotosunu təqdim etdilər

Son Dəqiqə: Alimlər dünya tarixində ilk dəfə qara dəliyin fotosunu təqdim etdilər

Digər
10.04.2019 PAYLAŞIM

    Uzun illər ərzində Event Horizon Telescope layihəsi Oxatan A* adlı qara dəliyin kompakt radiomənbəsinin fotosunu əldə etmçək üçün bizim qalaktikamız Süd Yolunun mərkəzinə nəzər salırdı. Qeyd etmək lazımdır ki, Oxatan A* bizim qalaktikamızın mərkəzində yerləşən yüksək kütləli qara dəlikdir. Alimlər Event Horizon teleskopu vasitəsilə Yer kürəsindən 55 milyon işıq ili uzaqlığında yerləşən M87 qalaktikasının mərkəzini müşahidə etməklə ilk dəfə olaraq qara dəliyin fotosunu əldə ediblər. Əldə olunmuş fotoda işıq formasında formalaşmış parlaq halqa əks olunub. Həmin işıq bizim günəşdən 6.5 milyard dəfə daha kütləli olan qara dəliyin ətrafındakı intensiv qravitasiyasında əyilir.


Bənzər xəbər


    Çoxdan gözlənilən bu foto yüksək kütləli qara dəliklərin həqiqətən də varolduqlarının əsas sübutudur. Əsas tapşırıqlardan biri də qara dəliyin kütləsini təyin etmək idi. Belə ki, bu, Albert Eynşteyn-in ümumi nisbilik nəzəriyyəsinin qabaqcadan verdiyi məlumatlar ilə indi müşahidə olunan məlumatlar arasındakı uyğunluğun təyin olunması üçün vacibdir. Astronomlardan biri bunu bu cür izah edib.

    "Parlaq qazdan ibarət disk kimi parlaq sahəyə düşən qara dəlik güman olunan qara sahəni yaratmalıdır. Həmin qara sahə kölgəni xatırladır. Eynşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsi məhz bunu bəyan edir. Lakin biz heç vaxt bunu müşahidə etməmişik. Bu kölgə qravitasiya əyilməsinin və hadisələr üfüqünün işığı ələ keçirtməsinin nəticəsidir. Bu isə qara dəliklər barəsində bir çox şeyi aydınlaşdırır və bunun sayəsində biz M87 qalaktikasının qara dəliyinin böyük kütləsini ölçə bildik"- deyə astronomlardan biri qeyd edib.


    Qara dəliklərin fotolarını əldə etmək heç də asan bir tapşırıq deyil. Belə ki, onlar demək olar ki, görünmürlər. Onlar bütün elektromaqnit şüaları udurlar. Bu isə o deməkdir ki, heç bir radio, qamma, rentgen və optik teleskop qara dəliyi görə bilmir. Lakin qara dəliyin hadisələr üfüqünü müşahidə etmək nəzəri cəhətdən mümkündür. Hadisələr üfüqü qara dəliyin sərhədidir və həmin sərhədi keçmiş işıq belə ordan çıxa bilmir. Təcrübə çərçivəsində bir neçə teleskopdan ibarət Event Horizon Telescope sistemi o qədər məlumat əldə edib ki, onları göndərmək üçün sərt diskləri bir təyyarəyə yerləşdirmək lazım gəlib. Daha sonra alimlər bu məlumatları incələməyə başlayıblar və hadisələr üfüqünün cizgilərini əldə etməyə çalışıblar.

Qeyd: Şərhlərdə nalayiq ifadələr işlətmək, reklam xarakterli mətn paylaşmaq qadağandır.

Şərh yoxdur

Şərh yazmaq üçün daxil olun


DAHA ÇOX


Azercell jurnalistləri Milli Mətbuatın 145-illiyi münasibətilə təbrik edir!..

Məlumatın, xəbərin son dərəcə əhəmiyyətli olduğu ən həssas zamanlarda məhz şücaətli jurnalistlər öz ..


ABŞ-da Google şirkəti məhkəməyə verildi: Səbəb nədir?

ABŞ-da Google şirkəti Android əməliyyat sistemi səbəbilə məhkəməyə verildi.


Alimlər tarixdə ilk dəfə yeni planetin yaranma prosesini müşahidə ediblər (VİDEO..

Hal hazırda olan aktual elmi nöqteyi nəzərdən kainatın yaranması Böyük Partlayış ilə başlayıb. Lakin..


Əsrin sonuna gözlənilən iqlim dəyişikliyi artıq bütün qitələrdə başlayıb..

Güman olunurdu ki, tropik və subtropik regionlarda təyin olunacaq isti və nəm iqlim şəraiti planetin..


Astronomlar Yer kürəsinə ən yaxın olan qara dəliyi aşkar ediblər

Avropa cənub rəsədxanasının (ESO) astronomlarının rəhbərliyi altında olan tədqiqat qrupu kosmik miqy..


'Pandemiya hal hazırki dünya iqtisadiyyatına son qoyacaq və onu tanınmaz hala sa..

İqtisadi böhranlar baş verən zaman onların nəticələri bir neçə ildən sonra heç gözlənilməz istiqamət..

×